Tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật: Làm nhanh nhưng phải trúng để tháo gỡ thực chất

Tại cuộc họp báo cáo về nội dung phục vụ Phiên họp thứ nhất Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật ngày 6/4, Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật Hồ Quang Huy cho biết một số nội dung cần xin ý kiến của Bộ trưởng. Cụ thể là dự thảo Quyết định của Ban Chỉ đạo ban hành Quy chế hoạt động của Ban Chỉ đạo; dự thảo Quyết định của Ban Chỉ đạo ban hành ban hành Kế hoạch triển khai tổng rà soát hệ thống VBQPPL; dự thảo Tài liệu hướng dẫn tổ chức thực hiện tổng rà soát hệ thống VBQPPL thống nhất trong cả nước; dự thảo Kế hoạch tổ chức Hội nghị toàn quốc quán triệt triển khai thực hiện tổng rà soát hệ thống VBQPPL

Cục trưởng Hồ Quang Huy báo cáo tại cuộc họp.

Phát biểu chỉ đạo, Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh yêu cầu các đơn vị tập trung cao độ, hoàn thiện ngay các tài liệu phục vụ báo cáo Ban Chỉ đạo để kịp thời gửi cơ quan có thẩm quyền. Bộ trưởng nhấn mạnh tinh thần “không cầu toàn” ở bước này, bởi đây mới là giai đoạn xin ý kiến Ban Chỉ đạo, song nội dung phải thực chất, đi thẳng vào vấn đề.

Theo đó, báo cáo cần tập trung vào nội dung rà soát, tránh sa đà vào việc liệt kê các đầu việc hành chính. Đặc biệt, phải có mục riêng làm rõ các vấn đề cần xin ý kiến Ban Chỉ đạo, như quy chế, kế hoạch triển khai và các nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Về nhân sự trình bày, dự kiến giao một đầu mối chịu trách nhiệm, nhưng trong mọi trường hợp, các đơn vị phải chuẩn bị kỹ lưỡng, không để bị động.

Một nội dung quan trọng được Bộ trưởng chỉ đạo là sớm tổ chức Hội nghị toàn quốc để triển khai kế hoạch tổng rà soát. Thời gian dự kiến vào giữa tháng 4, theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến đến các địa phương, bảo đảm sau Hội nghị có thể triển khai tập huấn ngay. Về chủ trì Hội nghị, Bộ trưởng yêu cầu xây dựng các phương án xin ý kiến Ban Chỉ đạo, trong đó có phương án mời lãnh đạo cấp cao của Đảng hoặc Nhà nước chủ trì nhằm tăng tính chỉ đạo và lan tỏa.

Về nội dung rà soát, Bộ trưởng cho biết đã cơ bản thống nhất các tiêu chí rà soát, trong đó đặc biệt nhấn mạnh tiêu chí phát hiện các quy định gây chi phí tuân thủ cao cho người dân và doanh nghiệp. Đây được xác định là trọng tâm để tháo gỡ điểm nghẽn, tạo động lực phát triển. Đồng thời, việc rà soát phải bám sát các kết luận của Bộ Chính trị, nhất là việc đánh giá các cơ chế, chính sách đặc thù đã giao cho địa phương để xem xét nhân rộng hoặc điều chỉnh kịp thời.

Bộ trưởng cũng yêu cầu phân định rõ trách nhiệm giữa các cơ quan theo nguyên tắc: cơ quan nào chủ trì soạn thảo văn bản thì cơ quan đó chịu trách nhiệm rà soát. Đối với các văn bản do Quốc hội ban hành, cần có đầu mối tổng hợp chung để bảo đảm tính thống nhất.

Đáng chú ý, Kế hoạch rà soát dự kiến được thiết kế với gần 20 nhiệm vụ trọng tâm, bao quát toàn bộ quy trình từ xây dựng danh mục văn bản, tổ chức rà soát tại các Bộ, ngành, địa phương, đến tổng hợp, thẩm định và đề xuất phương án xử lý. Trong đó, khâu thẩm định được Bộ trưởng nhấn mạnh là bước then chốt nhằm thống nhất cách hiểu và định hướng sửa đổi.

Một điểm mới là việc đặt hàng các tổ chức, hiệp hội, chuyên gia độc lập tham gia thẩm định và đề xuất chính sách, nhất là trong các lĩnh vực mới, phức tạp như kinh tế số, trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ chuỗi khối, kinh tế tầm thấp… Cách làm này nhằm bổ sung góc nhìn thực tiễn, bảo đảm chất lượng rà soát không chỉ dừng ở kỹ thuật pháp lý.

Về ứng dụng công nghệ, Bộ trưởng yêu cầu đẩy mạnh xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu pháp luật, đồng thời phối hợp với các cơ quan liên quan để ứng dụng AI trong rà soát văn bản. Các công cụ AI sẽ hỗ trợ việc đọc, so sánh, phát hiện mâu thuẫn, chồng chéo giữa các quy định, qua đó rút ngắn thời gian và nâng cao độ chính xác.

Công tác bảo đảm nguồn lực cũng được đặt ra rõ ràng. Bộ trưởng giao phối hợp với các đơn vị liên quan của Bộ Tài chính xây dựng hướng dẫn cụ thể về kinh phí, tránh tình trạng có kế hoạch nhưng không triển khai được do thiếu nguồn lực. Song song đó, cần xây dựng đề án truyền thông riêng cho đợt tổng rà soát, thiết lập chuyên mục trên Cổng Pháp luật quốc gia, tăng cường thông tin, giải đáp vướng mắc và nâng cao nhận thức xã hội về ý nghĩa của nhiệm vụ này.

Đối với tài liệu hướng dẫn, Bộ trưởng yêu cầu phải thiết kế theo hướng ngắn gọn, trực quan, dễ hiểu, có thể áp dụng ngay ở cấp cơ sở. Các nội dung mang tính lý luận cần được tinh giản, thay vào đó là quy trình, biểu mẫu cụ thể. Đồng thời, phải hướng dẫn rõ cách phân loại, xử lý văn bản theo từng cơ chế, bao gồm cả quy trình thông thường và cơ chế đặc thù.

Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh nhấn mạnh, tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, khối lượng công việc rất lớn, yêu cầu tiến độ gấp. Các đơn vị phải tập trung cao độ, phối hợp chặt chẽ, bảo đảm hoàn thành đúng hạn, với mục tiêu cao nhất là tháo gỡ vướng mắc, hoàn thiện thể chế, phục vụ phát triển đất nước.