Tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật bằng tư duy mới, tầm nhìn dài hạn

Theo báo cáo tại cuộc họp, để góp phần giải phóng mọi nguồn lực, tận dụng mọi cơ hội phát triển, hiện thực hóa 2 mục tiêu 100 năm, thúc đẩy tăng trưởng “2 con số”, xử lý được một cách căn cơ những hạn chế, bất cập, hệ thống pháp luật hiện hành cần phải được tiếp tục hoàn thiện bằng tư duy mới, với tầm nhìn dài hạn, tổng thể từ lợi ích toàn cục của đất nước, được thiết kế tối ưu cả về nội dung và cấu trúc, bao quát đầy đủ các lĩnh vực của đời sống, hướng tới xây dựng hệ thống pháp luật dân chủ, công bằng, tinh gọn, thống nhất, đồng bộ, khả thi. 

Đề án “Hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới” đã được Bộ Chính trị (Phiên họp ngày 27/02/2026) và Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật (Phiên họp ngày 17/12/2025) thống nhất chủ trương thông qua. Đề án này chỉ giải quyết được một phần của các yêu cầu ở góc độ cấu trúc (mới chỉ là “bản thiết kế tổng thể” cho hệ thống pháp luật). Các yêu cầu về nội dung mang tính chiến lược của hệ thống pháp luật trong kỷ nguyên mới cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện (nhằm sắp xếp, định hình trên “bản thiết kế tổng thể” đó), đặt trong bối cảnh yêu cầu mới theo tinh thần Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và Nghị quyết của Trung ương về giải pháp chiến lược thúc đẩy tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên gắn với xác lập mô hình tăng trưởng mới.

Trong bối cảnh đó, việc xây dựng Đề án “Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới” là cấp thiết, xác lập tầm nhìn dài hạn, tổng thể, toàn cục về hoàn thiện hệ thống pháp luật, bảo đảm tổ chức thi hành pháp luật nghiêm minh, nhất quán, hiệu quả trong kỷ nguyên mới.

 
Sau khi lắng nghe các ý kiến, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú nhấn mạnh yêu cầu xuyên suốt trong quá trình xây dựng Đề án là phải bảo đảm nguyên tắc kế thừa và phát triển, hệ thống hóa đầy đủ các tài liệu, đề án, kết quả nghiên cứu trước đây, đặc biệt là các định hướng lớn về xây dựng, thi hành pháp luật. Thứ trưởng yêu cầu khẩn trương hoàn thiện kế hoạch, đề cương và các văn bản liên quan theo hướng mở rộng phạm vi, cập nhật đầy đủ các chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật, bảo đảm tiến độ trình Bộ trưởng xem xét, ký ban hành trong thời gian sớm nhất. Việc xây dựng đề cương cần bám sát định hướng, bảo đảm tính khả thi, kịp thời đáp ứng yêu cầu công việc. Cùng với đó, cần sớm tổ chức hội nghị để quán triệt các nội dung của Đề án, tạo sự thống nhất nhận thức và định hướng chung giữa các Bộ, ngành, địa phương; qua đó hình thành những ý tưởng lớn cho Đề án. 

Về định hướng nội dung, Thứ trưởng lưu ý cần xác định rõ các nhóm “từ khóa” mang tính xuyên suốt, trong đó nhấn mạnh mục tiêu chuyển hóa “pháp luật tốt trong văn bản” thành “pháp luật tốt trong cuộc sống”; bảo đảm sự gắn kết chặt chẽ giữa lập pháp, hành pháp và tư pháp; đồng thời coi pháp luật là động lực, là lợi thế cạnh tranh, góp phần thúc đẩy phát triển. 

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú nhấn mạnh, cần lồng ghép nội dung cải cách tư pháp một cách phù hợp, thực chất, gắn với quá trình xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật. Bên cạnh đó, Thứ trưởng yêu cầu các đơn vị, đặc biệt là Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý chủ động phối hợp chặt chẽ với các đơn vị có liên quan, các cơ sở đào tạo, chuyên gia để hoàn thiện đề cương, kế hoạch và hệ thống tài liệu. Đồng thời, cần tích hợp các đề án Bộ Tư pháp đang triển khai xây dựng vào Đề án này nhằm bảo đảm tính liên thông, đồng bộ và nâng cao chất lượng nội dung.

Thứ trưởng khẳng định đây là nhiệm vụ khó, yêu cầu cao, phạm vi rộng, song cần quyết tâm triển khai với tinh thần chủ động, linh hoạt, bảo đảm tiến độ và chất lượng, đáp ứng yêu cầu đặt ra trong bối cảnh phát triển mới của đất nước.
 

Châu Dương