Phát biểu khai mạc, Cục trưởng Cục PBGDPL&TGPL Cù Thu Anh cho biết, sau hơn 12 năm triển khai thi hành, Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013 đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho hoạt động hòa giải trong cộng đồng dân cư. Công tác hòa giải ở cơ sở đã đạt được nhiều kết quả tích cực, nhiều mâu thuẫn, tranh chấp nhỏ trong nhân dân được giải quyết kịp thời ngay từ cơ sở; góp phần hạn chế khiếu kiện kéo dài, giảm áp lực cho các cơ quan tư pháp, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, giữ gìn an ninh, trật tự và ổn định xã hội.
 

Tuy nhiên, qua quá trình thực hiện, một số quy định của Luật đã bộc lộ những hạn chế, bất cập, đòi hỏi phải tháo gỡ, trong đó có quy định về giá trị pháp lý của kết quả hòa giải thành chưa rõ nên rất ít vụ việc hòa giải thành được Tòa án ra quyết định công nhận.
 

 

Để tháo gỡ những vướng mắc trên, Bộ Tư pháp đã đề xuất 5 nhóm chính sách lớn để đưa vào dự thảo Luật sửa đổi gồm: Hoàn thiện cơ chế lựa chọn và nâng cao trách nhiệm của đội ngũ hòa giải viên ở cơ sở; Xác định rõ địa vị pháp lý, quyền và nghĩa vụ của người được mời tham gia hòa giải; Nâng cao giá trị pháp lý của kết quả hòa giải thành; Thúc đẩy ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác hòa giải; Phân định rõ và đề cao trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong công tác hòa giải ở cơ sở.
 

Phát biểu tại Hội nghị, PGS.TS Trương Hồ Hải, Viện trưởng Viện Nhà nước và Pháp luật - Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng cần làm rõ hơn chế độ, chính sách đối với hòa giải viên; cần có cơ chế để thu hút và phát huy vai trò của lực lượng người được mời tham gia hòa giải ở cơ sở; đồng thời cần quy phạm hóa nội dung này trong dự thảo Luật và các văn bản hướng dẫn để đảm bảo tính khả thi.
 

Đặc biệt, PGS.TS Trương Hồ Hải nhấn mạnh, cần quy định rõ hơn về việc theo dõi kết quả sau khi có kết quả công nhận hòa giải thành. Thực tiễn, nếu hòa giải xong mà không được bảo đảm sẽ phát sinh nhiều vấn đề. Do đó, cần nghiên cứu quy định, cơ chế theo dõi phù hợp để đảm bảo các thỏa thuận hòa giải thành được thực hiện đầy đủ, thực thi hiệu quả hơn trên thực tế.
 

Theo Phó Cục trưởng Cục PBGDPL&TGPL Ngô Quỳnh Hoa, để nâng cao giá trị pháp lý của kết quả hòa giải thành, hồ sơ chính sách dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) bổ sung chính sách “Khuyến khích các bên tham gia hoà giải yêu cầu Toà án ra quyết định công nhận kết quả hòa giải thành”; bổ sung quyền “Yêu cầu TAND có thẩm quyền công nhận kết quả hòa giải thành”; “yêu cầu hòa giải viên lập văn bản hòa giải sau khi kết thúc hòa giải”. Các bên có quyền yêu cầu hòa giải viên lập văn bản hòa giải thành hoặc hòa giải không thành để phục vụ cho mục đích của mỗi bên. Trường hợp đạt được thỏa thuận thì văn bản hòa giải thành là căn cứ để các bên thực hiện thỏa thuận hòa giải thành và yêu cầu TAND có thẩm quyền công nhận kết quả hòa giải thành; trường hợp không đạt được thỏa thuận, văn bản hòa giải không thành có thể là một trong những tài liệu để các bên sử dụng vào quá trình đề nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết vụ việc. 
 

Bên cạnh đó, quy định cụ thể về quyền yêu cầu TAND có thẩm quyền ra quyết định công nhận kết quả hòa giải thành. Việc bổ sung quy định này nhằm thực hiện có hiệu qủa chủ trương của Đảng và Nhà nước là tăng cường biện pháp hòa giải; bảo đảm quyền được yêu cầu TAND ra quyết định công nhận kết quả hòa giải thành ở cơ sở; bảo đảm tính thống nhất với Bộ luật Tố tụng dân sự…