Báo cáo tại Phiên họp, nêu một số định hướng xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi), Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) Lê Tuấn Phong nhấn mạnh, việc xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) bảo đảm phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng về phát triển Thủ đô trong tình hình mới; bảo đảm tính hợp Hiến. Việc xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) cũng nhằm góp phần tạo lập cơ sở pháp lý cho Quy hoạch tổng thể tầm nhìn 100 năm của Thủ đô.

Đẩy mạnh phân quyền cho chính quyền TP, tư duy xây dựng Luật lần này được tiếp cận theo hướng phân quyền từ thẩm quyền của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các Bộ, ngành cho TP (trừ lĩnh vực an ninh, quốc phòng, đối ngoại, tôn giáo). Việc sửa đổi Luật lần này cũng là thí điểm chính sách (đối với các nội dung khác các luật hiện hành), nếu hiệu quả thì nhân rộng ở các địa phương khác.

Luật được xây dựng trên cơ sở tiếp tục kế thừa các quy định còn phù hợp tại Luật Thủ đô hiện hành, Nghị quyết số 258/2025/QH15, một số nghị quyết đặc thù của các địa phương khác. Đồng thời, quy định thẩm quyền trong một số lĩnh vực cụ thể để TP chủ động thực hiện thẩm quyền được giao.

Luật cũng nhằm tạo lập cơ chế thu hút được nguồn lực tài chính cho phát triển; có cơ chế vượt trội thu hút nhân lực chất lượng cao để Hà Nội trở thành nơi thu hút nhân lực quốc tế.
  

Một định hướng quan trọng khác là cùng với đẩy mạnh phân quyền, cần có cơ chế hậu kiểm để tránh trường hợp lạm dụng các thẩm quyền được trao hoặc trường hợp vì thẩm quyền quá rộng nên tâm lý e ngại, sợ chịu trách nhiệm không dám quyết. Trong các cơ chế, chính sách, cần lồng ghép, quy định để giải quyết các “điểm nghẽn” của Thủ đô.

Dự kiến, bố cục dự thảo Luật gồm 7 chương, bao gồm Những quy định chung; Nguồn lực phát triển Thủ đô; Thẩm quyền của Thủ đô; Quản trị, xây dựng, bảo vệ Thủ đô; Vùng Thủ đô; Kiểm tra, giám sát; Điều khoản thi hành.

Phát biểu tại Phiên họp, thống nhất về sự cần thiết xây dựng, ban hành Luật Thủ đô (sửa đổi) nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển rất cao của Thủ đô trong giai đoạn tới, các đại biểu cũng bày tỏ nhất trí với các định hướng xây dựng Luật cũng như thay đổi lớn về tư duy, cách tiếp cận trong việc xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) nhằm đảm bảo các quy định của Luật có giá trị lâu dài.

Các ý kiến phát biểu tán thành cao với định hướng phân cấp, phân quyền triệt để cho Thủ đô trên nguyên tắc “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, trừ các lĩnh vực an ninh, quốc phòng, đối ngoại, tôn giáo, trên cơ sở có tính đến liên kết vùng.

Dẫn kinh nghiệm quốc tế, ông Ngô Đức Minh, Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Công Thương tán thành với việc thiết kế chính sách riêng, đẩy mạnh phân quyền cho chính quyền Thủ đô, trong đó có việc giao cho chính quyền Thủ đô thẩm quyền ban hành văn bản quy định chi tiết hướng dẫn thi hành Luật trên cơ sở tuân thủ nguyên tắc không được vi phạm Hiến pháp.

Để đảm bảo “tuổi thọ” lâu dài của Luật, tránh các quy định của Luật trở nên lạc hậu, ông Ngô Đức Minh đề nghị xây dựng Luật theo hướng Luật Thủ đô (sửa đổi) là luật khung, quy định rất chung; phân cấp, phân quyền mạnh cho Thủ đô, không quy định cụ thể về chính sách mà giao cho chính quyền Thủ đô để đảm bảo tính bao quát cũng như tránh bỏ sót. Đồng thời, cần có quy định xác định mục tiêu, yêu cầu, trách nhiệm của Thủ đô với Trung ương, với cả nước.

Một số ý kiến đề nghị có đánh giá tổng thể về những vướng mắc, khó khăn trong triển khai thi hành Luật hiện hành làm cơ sở cho việc đề xuất các cơ chế, chính sách trong Luật Thủ đô (sửa đổi). Có ý kiến đề nghị rà soát các quy định liên quan đến việc trao quyền cho Thủ đô để tránh khả năng phát sinh vướng mắc, tranh chấp về thương mại và đầu tư, vi phạm các cam kết quốc tế.

Cùng với việc đẩy mạnh tối đa việc phân quyền cho chính quyền Thủ đô, các đại biểu cũng đề nghị quy định rõ về cơ chế báo cáo, kiểm tra, giám sát để tránh trường hợp lạm quyền hoặc tâm lý e ngại, không dám làm.

Kết luận Phiên họp, Thứ trưởng Phan Chí Hiếu cho biết, công tác chuẩn bị cho việc xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) đang được Bộ Tư pháp tiến hành gấp rút, khoa học, khẩn trương. Bộ và UBND TP Hà Nội đã tổ chức làm việc với một số Bộ và các chuyên gia, nhà khoa học để lấy ý kiến nhằm xây dựng các cơ chế, chính sách để đưa vào Luật.

Nhấn mạnh đây là luật khó, trong khi thời gian chuẩn bị rất gấp, Thứ trưởng đề nghị UBND TP Hà Nội khẩn trương rà soát, phối hợp với các Bộ liên quan để đề xuất các cơ chế, chính sách lớn, thực sự cần thiết nhằm xử lý các “điểm nghẽn”, đồng thời tạo sự phát triển bứt phá cho Thủ đô trong thời gian tới. Trên cơ sở các cơ chế, chính sách đó sẽ quy phạm hóa thành các quy định cụ thể của Luật.

Giao nhiệm vụ cụ thể cho các đơn vị thuộc Bộ, Thứ trưởng đề nghị các đơn vị tăng cường làm việc theo nhóm để thảo luận sâu; phối hợp chặt chẽ với UBND TP Hà Nội tiếp tục cụ thể hoá đề cương và dự thảo Luật với bố cục hợp lý, xin ý kiến các cơ quan liên quan.

Đồng thời, chuẩn bị các trình tự, thủ tục theo quy định, hướng tới xây dựng được dự thảo Luật có chất lượng tốt, đáp ứng chỉ đạo của các Lãnh đạo Đảng, Nhà nước cũng như nhu cầu phát triển của Thủ đô Hà Nội trong giai đoạn tới.
 

Chiều cùng ngày, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú chủ trì làm việc với Bộ Tài chính để trao đổi, cho ý kiến đối với cơ chế, chính sách đến lĩnh vực tài chính trong sửa đổi Luật Thủ đô. Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm dự buổi làm việc.   Phát biểu tại buổi làm việc, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú nhấn mạnh, có 2 nhóm vấn đề lớn cần giải quyết trong xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi), trong đó quan trọng nhất là cơ chế để huy động được nguồn lực cho Thủ đô. Nhóm vấn đề lớn thứ 2 là phân cấp, phần quyền triệt để, trao thẩm quyền cho Thủ đô để chính quyền Thủ đô tự quyết. Nhắc lại ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm tại buổi làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội mới đây; theo đó, việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này phải được tiếp cận với tư duy đổi mới, tầm nhìn dài hạn, tạo cơ sở pháp lý vượt trội đủ mạnh để Hà Nội phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế đặc thù, mạnh dạn thí điểm những mô hình mới, cách làm mới, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú chỉ rõ, cần tiếp cận xây dựng Luật theo hướng tạo ra khung chung, không đi vào quy định chi tiết các cơ chế, chính sách.