Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) và Trợ giúp pháp lý Cù Thu Anh; Phó Cục trưởng Cục PBGDPL và Trợ giúp pháp lý Phan Hồng Nguyên đồng chủ trì Tọa đàm.

Phát biểu khai mạc, Cục trưởng Cục PBGDPL và Trợ giúp pháp lý Cù Thu Anh nhấn mạnh tầm quan trọng của việc sửa đổi toàn diện Luật PBGDPL. Trong bối cảnh Đảng và Nhà nước xác định đột phá về thể chế là “đột phá của đột phá”, việc hoàn thiện hành lang pháp lý cho công tác PBGDPL là nhiệm vụ cấp bách nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn, tạo thuận lợi tối đa cho người dân và doanh nghiệp, nâng cao hiệu lực, hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật.

Qua nghiên cứu, tổng hợp ý kiến của một số đối tượng liên quan, Bộ Tư pháp dự kiến 06 nhóm chính sách cơ bản đưa vào Luật PBGDPL (sửa đổi), bao gồm: Chính sách 1. Phân định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quản lý nhà nước, thực hiện PBGDPL; Chính sách 2. Hoàn thiện cơ chế tổ chức và hoạt động của Hội đồng phối hợp PBGDPL; Chính sách 3. Điều chỉnh đối tượng và hoàn thiện chính sách về PBGDPL cho các đối tượng đặc thù, yếu thế để không ai bị bỏ lại phía sau; Chính sách 4. Đưa nội dung pháp luật vào chương trình bồi dưỡng cán bộ, công chức; đổi mới công tác giáo dục pháp luật trong cơ sở giáo dục, cơ sở giáo dục nghề nghiệp; Chính sách 5. Gắn kết truyền thông chính sách với PBGDPL; đổi mới phương thức PBGDPL thông qua ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và Chính sách 6. Hoàn thiện quy định về nguồn lực PBGDPL đáp ứng yêu cầu đổi mới công tác PBGDPL trong bối cảnh hiện nay.

Quang cảnh Tọa đàm.

Để bảo đảm các chính sách mới được đưa vào dự án Luật PBGDPL (sửa đổi) bao quát được hết những vướng mắc, bất cập tồn tại trên thực tiễn, cũng như tạo hành lang pháp lý phù hợp cho sự phát triển của công tác này trong thời kỳ mới, thể chế kịp thời, đầy đủ các chủ trương của Đảng về đổi mới công tác PBGDPL, Cục trưởng Cục PBGDPL và Trợ giúp pháp lý Cù Thu Anh bày tỏ mong muốn các đại biểu sẽ phát huy trí tuệ, kinh nghiệm thực tiễn để đóng góp những ý kiến sâu sắc, tập trung về tính phù hợp của các chính sách đưa ra, đánh giá tính khả thi, phù hợp và ảnh hưởng của các giải pháp đề xuất lựa chọn trong từng chính sách; đề xuất các chính sách mới cần bổ sung vào dự án Luật PBGDPL (sửa đổi) và giải pháp thực hiện (nếu có) giúp nâng cao chất lượng hiệu quả của công tác PBGDPL trong thời gian tới.

Báo cáo dẫn đề tại Hội thảo, Phó Cục trưởng Cục PBGDPL và Trợ giúp pháp lý Phan Hồng Nguyên cho biết, qua quá trình tổng hợp các báo cáo của các Bộ, ngành, địa phương về kết quả triển khai thi hành Luật PBGDPL năm 2012, Bộ Tư pháp đã xây dựng dự thảo Báo cáo tổng kết 13 năm thi hành Luật PBGDPL. Bên cạnh những kết quả đạt được, việc triển khai công tác PBGDPL còn gặp nhiều tồn tại, hạn chế ảnh hưởng tới chất lượng, hiệu quả của công tác này. Trong các nguyên nhân của các tồn tại, hạn chế có nguyên nhân xuất phát từ sự thiếu phù hợp của một số quy định trong Luật PBGDPL năm 2012. 

Theo đó, đối với nhóm chính sách phân định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quản lý nhà nước, thực hiện PBGDPL, dự thảo đề xuất các giải pháp cụ thể như hoàn thiện, sửa đổi quy định nội dung quản lý nhà nước về PBGDPL bảo đảm phù hợp, tránh trùng lặp, trong đó bỏ nội dung quản lý nhà nước của cấp xã về xây dựng và quản lý cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật; bổ sung mới nội dung quản lý về Cổng Pháp luật quốc gia; bổ sung quy định về chỉ số PBGDPL nhằm nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong triển khai công tác PBGDPL; sửa đổi, điều chỉnh trách nhiệm của một số cơ quan cho phù hợp, thống nhất với yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, thực hiện sắp xếp, sáp nhập và vận hành chính quyền địa phương 02 cấp...

Đối với chính sách điều chỉnh đối tượng và hoàn thiện chính sách về PBGDPL cho các đối tượng đặc thù, yếu thế để không ai bị bỏ lại phía sau, dự thảo đề xuất tiếp tục quy định các nhóm đối tượng đặc thù theo quy định hiện hành, bao gồm người khuyết tật, người dân ở vùng dân tộc thiểu số, miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới, ven biển, hải đảo, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn và ngư dân… Đồng thời, bổ sung mới một số đối tượng như người lang thang cơ nhỡ, người đang thi hành án phạt tù nhưng được tại ngoại, hoãn thi hành án, đình chỉ thi hành án; người đang chấp hành án phạt cải tạo không giam giữ, người bị tước một số quyền công dân, cấm đi khỏi nơi cư trú, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định…

Góp ý về trách nhiệm PBGDPL, GS.TS Nguyễn Minh Đoan, Trường Đại học Luật Hà Nội kiến nghị quy định theo hướng tất cả các cơ quan, tổ chức đều có trách nhiệm, thay vì chỉ gắn với cơ quan xây dựng, ban hành văn bản. Trong đó, cần xác định rõ các chủ thể giữ vai trò chính như Chính phủ, Bộ Tư pháp, các cơ quan hành chính nhà nước, cơ sở giáo dục - đào tạo và đặc biệt là các cơ quan thông tin, truyền thông đại chúng.

Đồng thời, GS.TS Nguyễn Minh Đoan nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện nội dung quản lý nhà nước về PBGDPL theo hướng thống nhất, tránh trùng lặp, tăng cường phối hợp từ trung ương đến cơ sở. Đồng thời đề xuất nghiên cứu cơ chế công nhận kết quả PBGDPL theo hình thức tương tự “tín chỉ”, nhằm hạn chế lãng phí thời gian, công sức và ngân sách.

Từ thực tiễn công tác, Phó Giám đốc Sở Tư pháp Đắk Lắk Lê Thị Thanh Thủy đề xuất các nội dung cụ thể cần có chính sách ưu đãi, hỗ trợ đào tạo đối với đội ngũ cán bộ là người dân tộc thiểu số để đáp ứng yêu cầu tại địa bàn; khuyến khích sự tham gia của các doanh nghiệp, tổ chức xã hội trong công tác PBGDPL thông qua các cơ chế ưu đãi, hỗ trợ; ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác PBGDPL để tiếp cận hiệu quả hơn với người dân, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa.

Tại Tọa đàm, các đại biểu nhấn mạnh sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật PBGDPL. Đồng thời, đề xuất nhiều nội dung cụ thể như bổ sung quy định về quyền của các cơ quan, tổ chức và cá nhân trực tiếp thực hiện PBGDPL, bảo đảm sự cân bằng giữa quyền và nghĩa vụ. Đối với đối tượng đặc thù, cần phân loại rõ: nhóm được ưu tiên (người yếu thế, đối tượng chính sách) và nhóm cần áp dụng biện pháp bắt buộc (người vi phạm pháp luật, có nguy cơ vi phạm cao, một số nhóm nghề nghiệp). Các đại biểu cũng nhấn mạnh vai trò đặt hàng truyền thông chính sách, ứng dụng khoa học công nghệ, AI; mở rộng khái niệm đội ngũ trực tiếp PBGDPL, không giới hạn ở “báo cáo viên pháp luật”...