Phát biểu khai mạc Tọa đàm, Tổng Biên tập Tạp chí Dân chủ và Pháp luật Trương Thế Côn nêu rõ, trợ giúp pháp lý (TGPL) là một chính sách nhân văn, tiến bộ của Đảng và Nhà nước ta, thể hiện bản chất tốt đẹp của chế độ xã hội chủ nghĩa, nhằm bảo đảm quyền con người, quyền công dân, giúp người nghèo, người yếu thế, người có hoàn cảnh đặc biệt được tiếp cận công lý và bình đẳng trước pháp luật. Từ khi Luật TGPL năm 2017 được ban hành và đi vào cuộc sống, cùng với hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành, công tác TGPL đã có bước phát triển mạnh mẽ cả về quy mô, chất lượng và hiệu quả.

Đến nay, mạng lưới tổ chức TGPL đã được hình thành ở tất cả các tỉnh, thành phố, hàng năm thực hiện hàng chục nghìn vụ việc, góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, đồng thời nâng cao niềm tin của Nhân dân vào pháp luật và công lý.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn triển khai hoạt động TGPL vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức. Một số quy định pháp luật chưa theo kịp yêu cầu đổi mới; nguồn lực cho hoạt động TGPL còn hạn chế; sự phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức còn chưa đồng bộ; và việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong lĩnh vực này còn chậm.

Tổng Biên tập Tạp chí Dân chủ và Pháp luật Trương Thế Côn phát biểu khai mạc.
 

Hội thảo nhằm nhận diện, đánh giá toàn diện các vấn đề về TGPL, trong đó tập trung chính vào 6 vấn đề trọng tâm về chính sách, quan điểm của Đảng, Nhà nước về TGPL, về đổi mới công tác TGPL để đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới; những yêu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật để nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động TGPL trong bối cảnh mới; những điểm nghẽn, khó khăn, vướng mắc trong các quy định pháp luật và việc thực hiện pháp luật về TGPL, từ đó đề xuất, kiến nghị các giải pháp hoàn thiện; kiến nghị, đề xuất giải pháp về hoàn thiện thể chế, chính sách, pháp luật để giải quyết những điểm nghẽn, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, mâu thuẫn, chồng chéo trong quy định của pháp luật nhằm hỗ trợ, tạo điều kiện cho trợ giúp viên pháp lý hoạt động đạt chất lượng, hiệu quả cao đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong bối cảnh mới.

 Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và TGPL Vũ Thị Hường cho biết, tính đến nay, có 22 văn bản quy phạm pháp luật về TGPL, gồm Luật TGPL, 01 Nghị định, 15 Thông tư và 05 Thông tư liên tịch. Trên cơ sở quy định của Luật TGPL, hệ thống các tổ chức thực hiện TGPL được kiện toàn, bao gồm các Trung tâm TGPL và các tổ chức tham gia TGPL. Tính đến ngày 31/12/2024, cả nước có 63 Trung tâm TGPL Nhà nước và 97 Chi nhánh trực thuộc Trung tâm, sau sáp nhập, có 53 Trung tâm TGPL nhà nước và 83 Chi nhánh; số lượng người thực hiện TGPL khoảng 1.440 người, trong đó 712 trợ giúp viên pháp lý, 706 luật sư và 22 cộng tác viên ký hợp đồng với Trung tâm; 463 luật sư, tư vấn viên của các tổ chức đăng ký tham gia.

Số lượng và chất lượng vụ việc TGPL được kiểm soát chặt chẽ, từng bước bảo đảm sự hài lòng của người dân đối với chất lượng dịch vụ pháp lý do các tổ chức TGPL thực hiện; góp phần giúp người nghèo, người có công với cách mạng và các nhóm người “dễ bị tổn thương” tiếp cận công lý, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Giai đoạn 2018 - 2024, có hơn 234,5 nghìn vụ việc TGPL đã được thực hiện, trong đó có hơn 139,2 nghìn vụ việc tham gia tố tụng, chiếm 59,4%; 93.266 vụ việc tư vấn pháp luật; 2.071 vụ việc đại diện ngoài tố tụng. 

Phó Cục trưởng Vũ Thị Hường nêu rõ, thực tiễn cho thấy, Luật TGPL 2017 đã được triển khai thực hiện đồng bộ, nghiêm túc trên phạm vi cả nước và đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận. Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật ngày càng hoàn thiện, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho công tác TGPL ngày càng thực chất, tập trung vào thực hiện vụ việc, nhất là vụ việc tham gia tố tụng. Tổ chức thực hiện TGPL và đội ngũ người thực hiện TGPL được kiện toàn, nâng cao chất lượng. 

Người thực hiện TGPL, nhất là trợ giúp viên pháp lý, luật sư và cộng tác viên TGPL, không ngừng được bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ. Công tác phối hợp liên ngành trong hoạt động TGPL ngày càng được chú trọng và đẩy mạnh. Mối liên kết chặt chẽ giữa các cơ quan, tổ chức có liên quan, trong đó, có cơ quan tiến hành tố tụng, đã tạo điều kiện thuận lợi, đảm bảo cho hoạt động TGPL được thực hiện một cách tốt nhất. Sự chuyên nghiệp hóa và phối hợp đa ngành này đã góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ TGPL cho người dân, đặc biệt là các đối tượng yếu thế trong xã hội.

Trao đổi tại Tọa đàm, ông Đào Ngọc Chuyền, Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam cho biết, hiện nay có khoảng 21 nghìn luật sư trên cả nước, lực lượng luật sư luôn tích cực tham gia hoạt động TGPL. 

Trên cơ sở phân tích các khó khăn, tồn tại trong thời gian qua, ông Đào Ngọc Chuyền đề xuất nghiên cứu, quy định đồng bộ các quy định; hoàn thiện thể chế và mở rộng phạm vi liên quan TGPL; mở rộng các đối tượng trong TGPL; nâng cao trách nhiệm của người làm công tác TGPL; chú trọng nâng cao chuyên môn của người tham gia TGPL; phát triển đội ngũ luật sư ở cơ sở; tăng cường ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số trong công tác TGPL.

Tại Tọa đàm, các đại biểu đề xuất cần phát triển mạng lưới cộng tác viên TGPL, tăng cường ứng dụng công nghệ để kết nối, chia sẻ chuyên môn giữa các địa phương và xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu dùng chung; tiếp tục nghiên cứu, bổ sung, hoàn thiện chính sách về đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu, đặc biệt là về kỹ năng hành nghề, ứng dụng công nghệ, kỹ năng truyền thông và hội nhập quốc tế. Đồng thời, cần có cơ chế đãi ngộ, khen thưởng và bảo vệ người thực hiện TGPL, cũng như phương thức đánh giá hiệu quả công việc phù hợp với đặc thù nghề nghiệp; tăng cường đầu tư cơ sở vật chất cho hoạt động TGPL…

M.Khang