Khơi thông “điểm nghẽn của điểm nghẽn” - Mệnh lệnh chính trị của cả hệ thống - Kỳ 3
13:56 23/10/2025
Triển khai Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị và chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm, Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật, các Bộ, ngành đã đồng loạt rà soát, xử lý những quy định mâu thuẫn, chồng chéo, bất cập. Điều đó cho thấy tinh thần chủ động, quyết liệt, lấy tháo gỡ vướng mắc thể chế làm trọng tâm phục vụ phát triển.
Kỳ 3: Các Bộ, ngành đồng loạt tháo gỡ vướng mắc pháp luật, phục vụ phát triển
Sự vào cuộc, nỗ lực của các Bộ, ngành
Chủ trương của Đảng, đứng đầu là Tổng Bí thư Tô Lâm là phải biến thể chế từ “điểm nghẽn của điểm nghẽn” thành lợi thế cạnh tranh quốc gia. Tại Phiên họp chuyên đề của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật ngày 5/8/2025, các cơ quan đã xác định với gần 40% kiến nghị là có cơ sở. Do đó, Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu, phải bám sát mục tiêu của Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị, yêu cầu cơ bản phải hoàn thành việc tháo gỡ những “điểm nghẽn” do quy định pháp luật trong năm 2025 và “không thể chậm trễ hơn”.
Để thực hiện nhiệm vụ này, Quốc hội và Chính phủ đã phối hợp rất chặt chẽ, Đảng ủy Chính phủ tiếp tục chỉ đạo, thực hiện đồng bộ các giải pháp nâng cao chất lượng công tác rà soát văn bản, soạn thảo, thẩm định, thẩm tra dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật; tiếp tục hoàn thiện kết quả rà soát, bảo đảm xác định chính xác phương án xử lý khó khăn, vướng mắc đã ghi nhận được thời gian qua.
Vừa qua, Phó Thủ tướng Lê Thành Long đã ký quyết định ban hành Kế hoạch chỉ đạo thực hiện kết luận của Tổng Bí thư Tô Lâm với yêu cầu: Chỉ đạo hoàn thiện kết quả rà soát, bảo đảm xác định chính xác nội dung các khó khăn, vướng mắc và các nội dung kiến nghị, phản ánh còn ý kiến khác nhau đã được Bộ Tư pháp họp, thống nhất với các Bộ, ngành liên quan để có phương án xử lý đối với từng vướng mắc cụ thể; trả lời, công khai ý kiến chính thức của Bộ, ngành về các nội dung kiến nghị, phản ánh mà các Bộ, cơ quan nhất trí là không phải khó khăn, vướng mắc do quy định pháp luật để các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân có kiến nghị được biết.
Dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Bộ Tư pháp - cơ quan đầu mối triển khai nhiệm vụ và các Bộ, ngành đã rất nỗ lực trong công tác này. Nhờ đó, kết quả đến nay đạt được là rất tích cực.
Là Cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật, Bộ Tư pháp đã phối hợp với các Bộ, địa phương thực hiện rà soát, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc do quy định pháp luật; đã tổng hợp, cho ý kiến trên cơ sở thông tin, báo cáo rà soát của các Bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp, hiệp hội, cơ sở nghiên cứu. Tại Họp báo về công tác chuẩn bị, tổ chức Đại hội đại biểu Đảng bộ Chính phủ lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 ngày 9/10, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh chia sẻ, Bộ Tư pháp đang cùng các Bộ, ngành xử lý theo tinh thần những nội dung cấp bách, khẩn trương thì phải xử lý ngay trong năm 2025 và những nội dung không cấp bách thì sẽ sử dụng các cơ chế đặc biệt để xử lý và sửa đổi tổng thể trước ngày 1/3/2027.
Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh trả lời tại Họp báo về công tác chuẩn bị, tổ chức Đại hội đại biểu Đảng bộ Chính phủ lần thứ I. (Ảnh: N.Hải)
Tính đến ngày 20/9/2025, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn nhấn mạnh, lĩnh vực giáo dục đã hoàn tất rà soát toàn bộ văn bản quy phạm pháp luật, không còn vướng mắc lớn chưa có phương án xử lý. Bộ đã chủ động ban hành Thông tư 15 trong tháng 7 vừa qua để tháo gỡ khó khăn và đang tích hợp các vấn đề phát sinh vào ba dự án Luật đang sửa đổi. Đặc biệt, Bộ được đánh giá là một trong những đơn vị cắt giảm thủ tục hành chính mạnh mẽ nhất, góp phần xây dựng môi trường giáo dục thông thoáng, minh bạch.
Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Hồ Sỹ Hùng, Bộ đang theo dõi 98 kiến nghị sửa đổi, bổ sung; trong đó 10 kiến nghị đã hoàn thành. Dự kiến, các nội dung này sẽ được tích hợp vào Luật sửa đổi, bổ sung nhiều luật trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 10, liên quan đến 11 luật lớn như Luật Đấu thầu, Luật Giá, Luật Quản lý thuế… Lãnh đạo Bộ Tài chính kiến nghị giao rõ trách nhiệm cho các Bộ xử lý ngay vướng mắc, đồng thời rà soát tổng thể hệ thống pháp luật để tránh chồng chéo giữa các lĩnh vực.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết, Bộ xác định hàng chục nội dung mâu thuẫn, chồng chéo trong 23 văn bản pháp luật và đang xử lý theo phương châm “vướng đâu, gỡ đó”. Hai nghị quyết lớn vừa được Chính phủ ban hành theo đề xuất của Bộ - Nghị quyết về quy hoạch và về nhà ở - đã bước đầu mang lại hiệu quả rõ rệt. Lãnh đạo Bộ Xây dựng cũng kiến nghị sớm ban hành khung pháp luật tổng thể làm nền cho quá trình sửa đổi đồng bộ, tránh tình trạng “vá chỗ này, hở chỗ kia” trong xây dựng và quản lý đô thị…
Qua báo cáo của các Bộ có thể thấy, công tác rà soát, hoàn thiện pháp luật đã chuyển mạnh từ nhận diện sang hành động cụ thể. Những kết quả bước đầu thể hiện rõ quyết tâm của Chính phủ và các Bộ, ngành trong việc xây dựng hệ thống pháp luật minh bạch, hiện đại, đồng bộ, phục vụ mục tiêu phát triển nhanh và bền vững đất nước.
Loạt nguyên tắc tháo gỡ vướng mắc từ Người đứng đầu Chính phủ
Thủ tướng Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo rà soát và tổ chức thực hiện việc xử lý vướng mắc trong hệ thống pháp luật tại Phiên họp Ban Chỉ đạo hồi tháng 9/2025, đã chỉ đạo cụ thể nhiều giải pháp nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc do quy định pháp luật, do tổ chức thực hiện. Đồng thời, yêu cầu các Bộ, cơ quan ngang Bộ chủ động nghiên cứu, sử dụng kết quả rà soát tại các Báo cáo của Bộ Tư pháp (Báo cáo số 76-BC/ĐU, Báo cáo số 287/BC-BTP) phục vụ cho nhiệm vụ xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật theo lộ trình đã được đề xuất.
Thủ tướng chỉ rõ, việc xem xét, thực hiện các phương án xử lý đối với nội dung bất cập, vướng mắc đã được phát hiện thực hiện theo nguyên tắc sau: Đối với các vướng mắc, bất cập tại các dự án luật đã có trong Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh của Quốc hội năm 2025 thì các Bộ, cơ quan tổng hợp, đề xuất xử lý ngay trong quá trình hoàn thiện, trình cơ quan có thẩm quyền xem xét, thông qua. Đối với các dự án luật chưa có trong Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2025 thì xem xét, bổ sung vào Chương trình để kịp thời xử lý.
Trường hợp cần thiết thì sử dụng cơ chế tại Nghị quyết số 206/2025/QH15 của Quốc hội về cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định pháp luật để giải quyết, tháo gỡ kịp thời các “điểm nghẽn”, “nút thắt” thể chế, đảm bảo thúc đẩy tăng trưởng, kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô. Theo đó, trong thời gian luật, nghị quyết của Quốc hội chưa được sửa đổi, bổ sung, thay thế theo phương án quy định tại điểm b khoản 1 Điều 4 của Nghị quyết số 206/2025/QH15, Chính phủ được ban hành nghị quyết quy phạm pháp luật để điều chỉnh một số quy định của luật, nghị quyết do Chính phủ trình, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Quốc hội tại phiên họp gần nhất.
Đối với các dự án luật cần có thời gian nghiên cứu, đề xuất đưa vào Chương trình lập pháp năm 2026 bảo đảm mục tiêu hoàn thiện hệ thống pháp luật đáp ứng yêu cầu xử lý các văn bản chịu sự tác động do sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước.
Đối với kết quả rà soát, phản ánh, kiến nghị của Đảng ủy các tỉnh, hiệp hội, doanh nghiệp được gửi sau khi Bộ Tư pháp có Báo cáo Ban Chỉ đạo Trung ương kết quả rà soát, đề xuất giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc do quy định pháp luật, Thủ tướng giao Bộ Tư pháp phân loại, chuyển đến các Bộ, cơ quan có trách nhiệm để nghiên cứu, tiếp thu, đề xuất phương án xử lý đối với những nội dung phản ánh, kiến nghị có cơ sở; đối với những nội dung phản ánh, kiến nghị chưa chính xác thì trả lời, hướng dẫn theo quy định.
Đối với kết quả rà soát các văn bản quy phạm pháp luật chịu sự tác động của việc sắp xếp tổ chức bộ máy, Thủ tướng yêu cầu các Bộ, cơ quan ngang Bộ, địa phương chủ động và chịu trách nhiệm việc xử lý văn bản quy phạm pháp luật, bảo đảm xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh; tập trung xử lý dứt điểm, hiệu quả các “điểm nghẽn” do quy định pháp luật trong năm 2025.
Các Bộ, cơ quan ngang Bộ tiếp tục hoàn thiện kết quả rà soát văn bản, xác định cụ thể phương án và lộ trình xử lý kịp thời văn bản quy phạm pháp luật thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước của mình… để bảo đảm cơ sở pháp lý và thời gian cho các địa phương hoàn thành việc sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ, thay thế, ban hành mới các văn bản của địa phương trước tháng 6/2026.
Dưới sự chỉ đạo sát sao của Thủ tướng, sự chủ động và tích cực của Bộ Tư pháp, sự đồng hành vào cuộc của các Bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp, nhiệm vụ tháo gỡ khó khăn, vướng mắc do quy định pháp luật được kỳ vọng sẽ bảo đảm đúng tiến độ, chất lượng, yêu cầu đặt ra và theo đúng tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm “cần tiếp tục làm tốt việc này với tinh thần là trong năm 2025 phải cơ bản tháo gỡ hết những rào cản, khó khăn, vướng mắc về thể chế để tạo nền tảng phát triển cho giai đoạn tới”.
(còn tiếp)
Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Hồ Sỹ Hùng, Bộ đang theo dõi 98 kiến nghị sửa đổi, bổ sung; trong đó 10 kiến nghị đã hoàn thành. Dự kiến, các nội dung này sẽ được tích hợp vào Luật sửa đổi, bổ sung nhiều luật trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 10, liên quan đến 11 luật lớn như Luật Đấu thầu, Luật Giá, Luật Quản lý thuế… Lãnh đạo Bộ Tài chính kiến nghị giao rõ trách nhiệm cho các Bộ xử lý ngay vướng mắc, đồng thời rà soát tổng thể hệ thống pháp luật để tránh chồng chéo giữa các lĩnh vực.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết, Bộ xác định hàng chục nội dung mâu thuẫn, chồng chéo trong 23 văn bản pháp luật và đang xử lý theo phương châm “vướng đâu, gỡ đó”. Hai nghị quyết lớn vừa được Chính phủ ban hành theo đề xuất của Bộ - Nghị quyết về quy hoạch và về nhà ở - đã bước đầu mang lại hiệu quả rõ rệt. Lãnh đạo Bộ Xây dựng cũng kiến nghị sớm ban hành khung pháp luật tổng thể làm nền cho quá trình sửa đổi đồng bộ, tránh tình trạng “vá chỗ này, hở chỗ kia” trong xây dựng và quản lý đô thị…
Qua báo cáo của các Bộ có thể thấy, công tác rà soát, hoàn thiện pháp luật đã chuyển mạnh từ nhận diện sang hành động cụ thể. Những kết quả bước đầu thể hiện rõ quyết tâm của Chính phủ và các Bộ, ngành trong việc xây dựng hệ thống pháp luật minh bạch, hiện đại, đồng bộ, phục vụ mục tiêu phát triển nhanh và bền vững đất nước.
Loạt nguyên tắc tháo gỡ vướng mắc từ Người đứng đầu Chính phủ
Thủ tướng Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo rà soát và tổ chức thực hiện việc xử lý vướng mắc trong hệ thống pháp luật tại Phiên họp Ban Chỉ đạo hồi tháng 9/2025, đã chỉ đạo cụ thể nhiều giải pháp nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc do quy định pháp luật, do tổ chức thực hiện. Đồng thời, yêu cầu các Bộ, cơ quan ngang Bộ chủ động nghiên cứu, sử dụng kết quả rà soát tại các Báo cáo của Bộ Tư pháp (Báo cáo số 76-BC/ĐU, Báo cáo số 287/BC-BTP) phục vụ cho nhiệm vụ xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật theo lộ trình đã được đề xuất.
Thủ tướng chỉ rõ, việc xem xét, thực hiện các phương án xử lý đối với nội dung bất cập, vướng mắc đã được phát hiện thực hiện theo nguyên tắc sau: Đối với các vướng mắc, bất cập tại các dự án luật đã có trong Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh của Quốc hội năm 2025 thì các Bộ, cơ quan tổng hợp, đề xuất xử lý ngay trong quá trình hoàn thiện, trình cơ quan có thẩm quyền xem xét, thông qua. Đối với các dự án luật chưa có trong Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2025 thì xem xét, bổ sung vào Chương trình để kịp thời xử lý.
Trường hợp cần thiết thì sử dụng cơ chế tại Nghị quyết số 206/2025/QH15 của Quốc hội về cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định pháp luật để giải quyết, tháo gỡ kịp thời các “điểm nghẽn”, “nút thắt” thể chế, đảm bảo thúc đẩy tăng trưởng, kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô. Theo đó, trong thời gian luật, nghị quyết của Quốc hội chưa được sửa đổi, bổ sung, thay thế theo phương án quy định tại điểm b khoản 1 Điều 4 của Nghị quyết số 206/2025/QH15, Chính phủ được ban hành nghị quyết quy phạm pháp luật để điều chỉnh một số quy định của luật, nghị quyết do Chính phủ trình, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Quốc hội tại phiên họp gần nhất.
Đối với các dự án luật cần có thời gian nghiên cứu, đề xuất đưa vào Chương trình lập pháp năm 2026 bảo đảm mục tiêu hoàn thiện hệ thống pháp luật đáp ứng yêu cầu xử lý các văn bản chịu sự tác động do sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước.
Đối với kết quả rà soát, phản ánh, kiến nghị của Đảng ủy các tỉnh, hiệp hội, doanh nghiệp được gửi sau khi Bộ Tư pháp có Báo cáo Ban Chỉ đạo Trung ương kết quả rà soát, đề xuất giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc do quy định pháp luật, Thủ tướng giao Bộ Tư pháp phân loại, chuyển đến các Bộ, cơ quan có trách nhiệm để nghiên cứu, tiếp thu, đề xuất phương án xử lý đối với những nội dung phản ánh, kiến nghị có cơ sở; đối với những nội dung phản ánh, kiến nghị chưa chính xác thì trả lời, hướng dẫn theo quy định.
Đối với kết quả rà soát các văn bản quy phạm pháp luật chịu sự tác động của việc sắp xếp tổ chức bộ máy, Thủ tướng yêu cầu các Bộ, cơ quan ngang Bộ, địa phương chủ động và chịu trách nhiệm việc xử lý văn bản quy phạm pháp luật, bảo đảm xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh; tập trung xử lý dứt điểm, hiệu quả các “điểm nghẽn” do quy định pháp luật trong năm 2025.
Các Bộ, cơ quan ngang Bộ tiếp tục hoàn thiện kết quả rà soát văn bản, xác định cụ thể phương án và lộ trình xử lý kịp thời văn bản quy phạm pháp luật thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước của mình… để bảo đảm cơ sở pháp lý và thời gian cho các địa phương hoàn thành việc sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ, thay thế, ban hành mới các văn bản của địa phương trước tháng 6/2026.
Dưới sự chỉ đạo sát sao của Thủ tướng, sự chủ động và tích cực của Bộ Tư pháp, sự đồng hành vào cuộc của các Bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp, nhiệm vụ tháo gỡ khó khăn, vướng mắc do quy định pháp luật được kỳ vọng sẽ bảo đảm đúng tiến độ, chất lượng, yêu cầu đặt ra và theo đúng tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm “cần tiếp tục làm tốt việc này với tinh thần là trong năm 2025 phải cơ bản tháo gỡ hết những rào cản, khó khăn, vướng mắc về thể chế để tạo nền tảng phát triển cho giai đoạn tới”.
(còn tiếp)
T.Quyên - Thanh Nga - Doãn Khởi