Cùng dự có bà Nguyễn Thị Kim Thuý, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hoá và Xã hội của Quốc hội; ông Nguyễn Hồng Hải, Vụ trưởng Vụ Pháp luật dân sự - kinh tế cùng các đại biểu, chuyên gia, nhà khoa học tham dự trực tiếp tại điểm cầu Bộ Tư pháp, 34 điểm cầu địa phương và các điểm cầu của các trường, viện nghiên cứu.

Theo báo cáo tại Hội nghị, Luật HNGĐ được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 19/6/2014 tại Kỳ họp thứ 7 Quốc hội khóa XIII với 133 điều, 9 chương. Luật có vai trò điều chỉnh các quan hệ xã hội cốt lõi (hôn nhân, cha mẹ - con, các thành viên khác trong quan hệ gia đình), bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các thành viên, xây dựng gia đình Việt Nam ấm no, tiến bộ, phát huy truyền thống văn hóa tốt đẹp của gia đình Việt Nam, bảo đảm bình đẳng giới, tạo môi trường, mái ấm hạnh phúc, điều kiện cho sự phát triển của mỗi cá nhân.

Công tác triển khai thi hành Luật HNGĐ năm 2014, quản lý nhà nước về HNGĐ cơ bản đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, thực thi hiệu quả các nguyên tắc cơ bản của chế độ HNGĐ Việt Nam, trách nhiệm của nhà nước và xã hội đối với HNGĐ, cũng như trong bảo vệ chế định HNGĐ của xã hội Việt Nam. Sự ổn định và phát triển của gia đình cũng là nền tảng cơ bản góp phần thúc đẩy sự phát triển chung của đất nước, của kinh tế - xã hội và văn hóa của Việt Nam.

Phát biểu tại Hội nghị, bà Nghiêm Xuân Hạnh, đại diện Cục Bà mẹ và Trẻ em, Bộ Y tế cho biết, hiện nay, mạng lưới hỗ trợ sinh sản của Bộ Y tế đã có những bước phát triển vượt bậc. Trên toàn quốc thì đã có tới 70 cơ sở khám chữa bệnh được thực hiện kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm, và trong đó thì có 7 cơ sở được thực hiện kỹ thuật mang thai hộ vì mục đích nhân đạo. Và ước tính cho đến nay, có khoảng 170.000 em bé ra đời nhờ kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm và hơn 500 bé được sinh ra nhờ kỹ thuật mang thai hộ vì mục đích nhân đạo trong cả nước. Điều này đã mang lại niềm hạnh phúc cho hàng trăm ngàn gia đình.

Tuy nhiên, bà Nghiêm Xuân Hạnh cho biết, quy định người mang thai hộ phải “là người thân thích cùng hàng của bên vợ hoặc bên chồng nhờ mang thai hộ” là một quy định rất chặt chẽ, rất khó thực hiện. Trong thực tiễn, nhiều trường hợp cặp vợ chồng có chỉ định nhờ mang thai hộ nhưng không tìm được người thân thích cùng hàng. Nguyên nhân thường gặp nhất là người thân thích cùng hàng là nữ không ở trong lứa tuổi sinh đẻ hoặc không đủ điều kiện sức khoẻ để mang thai.

“Đây là một trong những nguyên nhân người dân - do không hiểu biết pháp luật - chọn giải pháp thuê đẻ”, bà Hạnh nhấn mạnh.

 

Vì lý do này, bà Nghiêm Xuân Hạnh cho biết, nhiều đơn vị hỗ trợ sinh sản đề nghị mở rộng điều kiện bên mang thai hộ (ví dụ như con nuôi của cha mẹ vợ, cha mẹ chồng; chị dâu, em dâu của người cùng cha mẹ hoặc cùng cha khác mẹ, cùng mẹ khác cha với bên mang thai hộ) để có thêm cơ hội cho những phụ nữ không thể mang thai có cơ hội được làm mẹ. 

Đồng tình với những vấn đề đã được nêu tại Hội nghị, ông Nguyễn Văn Vũ, Phó Giám đốc Sở Tư pháp thành phố Hồ Chí Minh cũng chỉ rõ một số vấn đề mới phát sinh trong đời sống xã hội chưa được pháp luật điều chỉnh đầy đủ, như chuyển đổi giới tính, quan hệ đồng giới, tài sản số, tài sản ảo; thực tiễn còn gặp khó khăn trong việc phân biệt giữa mang thai hộ vì mục đích nhân đạo và vì mục đích thương mại…

Qua đó, ông Nguyễn Văn Vũ kiến nghị hoàn thiện quy định về mang thai hộ vì mục đích nhân đạo, bổ sung tiêu chí nhận diện hành vi thương mại hoá bị cấm; đồng thời xem xét mở rộng có điều kiện đối với một số trường hợp có nhu cầu mang thai hộ chính đáng, phù hợp với thực tiễn xã hội. Đồng thời, kiến nghị Bộ Tư pháp và các cơ quan Trung ương nghiên cứu ban hành Luật về chuyển đổi giới tính để có cơ sở pháp lý giải quyết các vấn đề liên quan hộ tịch, hôn nhân, gia đình của người đã chuyển đổi giới tính. 

Kết luận Hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú cho biết, sẽ tiếp tục nghiên cứu, cân nhắc tham mưu cấp có thẩm quyền về hoàn thiện pháp luật HNGĐ, tháo gỡ những vấn đề mang tính “điểm nghẽn”, rào cản cho sự phát triển của gia đình, thực hiện quyền HNGĐ của mỗi cá nhân. Đồng thời, đề nghị các cơ quan, đơn vị liên quan tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác HNGĐ.