Bộ Tư pháp tiếp tục khẳng định vai trò là cơ quan nòng cốt của Chính phủ trong xây dựng và hoàn thiện thể chế

TS. Nguyễn Quang Thái, Phó Bí thư Đảng ủy Bộ Tư pháp 

 

- Xin ông cho biết những định hướng lớn và các nhiệm vụ trọng tâm mà Đảng ủy Bộ dự kiến xác định trong Chương trình hành động lần này?

Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng nhằm cụ thể hóa và triển khai các định hướng lớn của Đại hội. Trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ của Bộ, ngành Tư pháp và bám sát mục tiêu, quan điểm phát triển của đất nước trong giai đoạn mới, Chương trình hành động của Đảng ủy Bộ dự kiến tập trung vào 06 nhóm nhiệm vụ trọng tâm sau:

Thứ nhất, tổ chức quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV một cách bài bản, thường xuyên, sâu rộng và thực chất trong toàn Ngành. Đảng ủy Bộ chỉ đạo các cấp ủy tổ chức nghiên cứu, học tập Nghị quyết một cách hệ thống, liên tục, bảo đảm việc quán triệt không chỉ thực hiện ngay sau Đại hội mà được duy trì thường xuyên trong suốt nhiệm kỳ. Nội dung Nghị quyết được gắn với chức năng, nhiệm vụ của từng đơn vị, đưa vào chương trình công tác toàn khóa, kế hoạch hằng năm và sinh hoạt định kỳ của tổ chức đảng. Đồng thời, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến trong toàn Ngành; khuyến khích cán bộ, công chức, viên chức nghiên cứu chuyên sâu, đóng góp các công trình khoa học, bài viết nhằm lan tỏa tinh thần Nghị quyết trong thực tiễn hoạt động của Bộ, ngành Tư pháp.

Thứ hai, phát huy mạnh mẽ vai trò của Bộ, ngành Tư pháp trong tham mưu hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển, tạo nền tảng pháp lý cho mô hình tăng trưởng mới của đất nước. Trọng tâm là nâng cao chất lượng hệ thống pháp luật theo hướng đồng bộ, thống nhất, minh bạch, ổn định và khả thi; chủ động tham mưu triển khai hiệu quả Nghị quyết số 66-NQ/TW, đồng thời thực hiện nghiêm các kết luận, chỉ đạo của Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế và pháp luật, nhất là nhiệm vụ triển khai Đề án hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam. Bộ Tư pháp sẽ tham mưu tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật năm 2026, tham mưu định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI và các chương trình lập pháp hằng năm, bảo đảm kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng.

Một điểm nhấn quan trọng là đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, đổi mới phương thức kiểm soát thủ tục hành chính theo hướng chuyển mạnh từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, từ kiểm soát thủ tục sang kiểm soát chi phí tuân thủ; đồng thời thúc đẩy cắt giảm, đơn giản hóa, cập nhật, quản lý các quy định kinh doanh trên Cơ sở dữ liệu, góp phần cải thiện môi trường đầu tư và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Thứ ba, tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt của Bộ, ngành Tư pháp trong xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam kiến tạo phát triển. Ngành Tư pháp sẽ triển khai hiệu quả Nghị quyết số 27-NQ/TW, tập trung đổi mới tư duy và quy trình xây dựng pháp luật theo hướng chuyên nghiệp, khoa học, kịp thời; gắn chặt giữa xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật. Trong bối cảnh Trung ương đẩy mạnh cải cách tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, Bộ Tư pháp sẽ chủ động tham mưu hoàn thiện thể chế pháp luật bảo đảm cơ sở pháp lý đồng bộ cho việc sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước; đồng thời đổi mới cơ chế tổ chức thi hành pháp luật, tăng cường theo dõi, đánh giá hiệu quả thực thi chính sách và nâng cao trách nhiệm giải trình của các cơ quan nhà nước.

Bên cạnh đó, Bộ tiếp tục nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong các lĩnh vực trọng tâm như phổ biến, giáo dục pháp luật; trợ giúp pháp lý; bổ trợ tư pháp; hành chính tư pháp; đăng ký giao dịch bảo đảm; bồi thường nhà nước; thi hành án dân sự và các thiết chế hỗ trợ thi hành án. Một trọng tâm quan trọng là thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực pháp luật và tư pháp, trong đó tập trung phát triển và vận hành hiệu quả Cổng Pháp luật quốc gia, từng bước hình thành hệ sinh thái pháp luật số, tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp thuận lợi tiếp cận pháp luật và tham gia vào quá trình xây dựng chính sách.

Thứ tư, phát triển nguồn nhân lực pháp luật và tư pháp chất lượng cao đáp ứng yêu cầu giai đoạn mới. Ngành Tư pháp sẽ nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ pháp luật, đặc biệt là đội ngũ làm công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật. Các cơ sở đào tạo thuộc Bộ như Trường Đại học Luật Hà Nội, Học viện Tư pháp sẽ tiếp tục được đầu tư phát triển, đồng thời xây dựng các chương trình đào tạo chuyên sâu về xây dựng chính sách và soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật nhằm hình thành đội ngũ chuyên gia pháp luật có trình độ cao.

Thứ năm, tăng cường nghiên cứu khoa học pháp lý, thúc đẩy chuyển đổi số và hoàn thiện thể chế phục vụ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Bộ Tư pháp sẽ đẩy mạnh các nhiệm vụ nghiên cứu chiến lược, tổng kết thực tiễn phục vụ hoạch định chính sách; đồng thời đầu tư xây dựng hạ tầng số, cơ sở dữ liệu pháp luật và ứng dụng các công nghệ mới, trong đó có trí tuệ nhân tạo, nhằm hiện đại hóa công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.

Thứ sáu, nâng cao hiệu quả công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế về pháp luật. Ngành Tư pháp sẽ tiếp tục thực hiện tốt vai trò đại diện pháp lý cho Chính phủ trong giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế; nâng cao chất lượng tham gia đàm phán, ký kết và thực thi các điều ước quốc tế; đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và cải cách tư pháp, góp phần bảo đảm lợi ích quốc gia – dân tộc và nâng cao vị thế của Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng.

- Để triển khai hiệu quả các nhiệm vụ trọng tâm đó, Đảng ủy Bộ Tư pháp và toàn ngành Tư pháp dự kiến sẽ tập trung thực hiện những nhóm giải pháp chủ yếu nào nhằm bảo đảm các mục tiêu của Nghị quyết được cụ thể hóa và tổ chức thực hiện hiệu quả trong thực tiễn?

Đảng ủy Bộ Tư pháp và toàn ngành Tư pháp xác định tập trung thực hiện một số nhóm giải pháp chủ yếu sau:

Thứ nhất, tăng cường công tác xây dựng Đảng, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của các tổ chức đảng trong toàn Đảng bộ. Tiếp tục đẩy mạnh xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và cán bộ; thực hiện nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ, phát huy tinh thần đoàn kết, thống nhất trong Đảng. Đồng thời chú trọng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức của Bộ, ngành Tư pháp; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, thi đua, khen thưởng và kỷ luật, gắn công tác xây dựng Đảng với nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của các cơ quan, đơn vị.

Thứ hai, nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện nhiệm vụ và trách nhiệm của người đứng đầu. Các cơ quan, đơn vị sẽ khẩn trương cụ thể hóa các nhiệm vụ của Nghị quyết và Chương trình hành động thành kế hoạch công tác của mình, bảo đảm rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ và rõ kết quả. Người đứng đầu trực tiếp chỉ đạo, thường xuyên theo dõi, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện; đồng thời tăng cường phối hợp giữa các đơn vị trong Bộ với các bộ, ngành, địa phương. Đồng thời, đẩy mạnh cải cách hành chính, ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý, điều hành và thực thi nhiệm vụ.

Thứ ba, tiếp tục kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện. Tổ chức bộ máy các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ sẽ tiếp tục được rà soát, sắp xếp theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả; đồng thời chú trọng nâng cao năng lực, kỹ năng thực thi công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Song song với đó, tăng cường theo dõi, kiểm tra, giám sát việc triển khai thực hiện Nghị quyết và Chương trình hành động; kịp thời biểu dương, khen thưởng các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc và chấn chỉnh những trường hợp thực hiện chưa nghiêm túc nhiệm vụ được giao. Công tác truyền thông chính sách cũng sẽ được đẩy mạnh nhằm lan tỏa các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và những đóng góp của ngành Tư pháp trong xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

- Thưa ông, xây dựng và hoàn thiện thể chế tiếp tục được xác định là một trong ba đột phá chiến lược của đất nước. Trong bối cảnh đó, Đảng ủy Bộ Tư pháp sẽ tập trung lãnh đạo, chỉ đạo những nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm nào để phát huy vai trò của Bộ, ngành Tư pháp trong công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế thời gian tới?

Trong bối cảnh xây dựng và hoàn thiện thể chế tiếp tục được xác định là một trong ba đột phá chiến lược của đất nước, Đảng ủy Bộ Tư pháp sẽ tập trung lãnh đạo, chỉ đạo toàn Ngành phát huy vai trò nòng cốt trong công tác xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật, với một số nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm sau:

Thứ nhất, bảo đảm thể chế hóa kịp thời, đầy đủ các chủ trương, đường lối của Đảng. Đảng ủy Bộ Tư pháp sẽ lãnh đạo, chỉ đạo toàn Ngành quán triệt sâu sắc và thể chế hóa kịp thời các định hướng lớn trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng và các nghị quyết của Trung ương, đặc biệt là Nghị quyết số 27-NQ/TW, Nghị quyết số 66-NQ/TW và các Nghị quyết mà Bộ Chính trị mới ban hành. Trọng tâm là tham mưu hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, khả thi, bảo đảm thể chế thực sự đi trước, mở đường cho phát triển; đồng thời tiếp tục rà soát, tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế, tạo môi trường pháp lý thuận lợi cho đầu tư, kinh doanh và đổi mới sáng tạo.

Thứ hai, tập trung hoàn thiện pháp luật phục vụ sắp xếp tổ chức bộ máy và mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Bộ Tư pháp sẽ chủ động tham mưu, đôn đốc các bộ, ngành rà soát, sửa đổi, bổ sung các luật và văn bản quy phạm pháp luật liên quan nhằm bảo đảm cơ sở pháp lý đồng bộ cho việc tổ chức và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, phấn đấu hoàn thiện đầy đủ các cơ sở pháp luật cần thiết trước ngày 28/02/2027 theo yêu cầu của Trung ương và của Quốc hội. Đồng thời bảo đảm tiến độ và chất lượng các dự án luật, pháp lệnh, nghị quyết trong Chương trình lập pháp hằng năm và định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, đặc biệt là các dự án luật có vai trò thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội và nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia.

Thứ ba, đổi mới mạnh mẽ phương thức và nâng cao tính chuyên nghiệp trong công tác xây dựng pháp luật. Bộ Tư pháp sẽ tiếp tục triển khai hiệu quả Đề án “Hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới”, đồng thời đổi mới quy trình xây dựng pháp luật theo hướng khoa học, chuyên nghiệp, gắn chặt giữa xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, giữa hoạch định chính sách với đánh giá tác động và tổng kết thực tiễn. Cùng với đó, đẩy mạnh công tác pháp điển hóa, chuẩn hóa và hệ thống hóa các quy phạm pháp luật, góp phần nâng cao tính minh bạch, ổn định và khả năng tiếp cận của hệ thống pháp luật.

Thứ tư, tăng cường kỷ luật, kỷ cương và hiệu quả trong toàn bộ quy trình xây dựng pháp luật. Bộ Tư pháp tham mưu tổ chức thực hiện nghiêm Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và các văn bản hướng dẫn thi hành; nâng cao chất lượng thẩm định chính sách và dự thảo văn bản quy phạm pháp luật; kiểm soát chặt chẽ việc quy định thủ tục hành chính trong văn bản quy phạm pháp luật. Đồng thời tăng cường theo dõi, đôn đốc việc ban hành văn bản quy định chi tiết, khắc phục tình trạng chậm, nợ ban hành văn bản hướng dẫn thi hành; phát huy hiệu quả cơ chế xử lý vướng mắc pháp lý theo Nghị quyết số 206/2025/QH15 nhằm kịp thời tháo gỡ các rào cản pháp lý đối với hoạt động quản lý và phát triển.

Thông qua các nhiệm vụ và giải pháp này, Bộ Tư pháp sẽ tiếp tục khẳng định vai trò là cơ quan nòng cốt của Chính phủ trong công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế, góp phần tạo lập nền tảng pháp lý vững chắc cho phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.

- Trân trọng cám ơn ông!