Đẩy mạnh phân cấp, “số hóa” thủ tục công chứng
30/12/2025
Chiều 30/12, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú đã chủ trì Hội đồng thẩm định dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng.
Trình bày tóm tắt dự án Luật, Phó Trưởng phòng Quản lý công chứng (Cục Bổ trợ tư pháp) Nguyễn Thị Vân cho biết, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng tập trung hoàn thiện các quy định về đơn vị hành chính cấp huyện, phân cấp, phân quyền, cơ sở dữ liệu công chứng, giao dịch phải công chứng và việc sử dụng dữ liệu điện tử thay thế giấy tờ trong hồ sơ công chứng.
Dự thảo Luật gồm 3 điều. Trong đó, Điều 1 sửa đổi, bổ sung nhiều điều của Luật Công chứng hiện hành; Điều 2 sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan của Luật Hôn nhân và Gia đình, Bộ luật Tố tụng dân sự, Luật Tố tụng hành chính và Luật Doanh nghiệp; Điều 3 quy định điều khoản thi hành.
Về nội dung, dự thảo sửa đổi các quy định liên quan đến địa bàn hành chính cấp huyện; hoàn thiện quy định về phân cấp, phân quyền; điều chỉnh các giao dịch phải công chứng; đơn giản hóa thủ tục công chứng theo hướng khai thác dữ liệu từ các cơ sở dữ liệu quốc gia, thay thế hồ sơ giấy.
Đáng chú ý, dự thảo bổ sung quy định cho phép sử dụng dữ liệu điện tử thay thế thành phần hồ sơ yêu cầu công chứng. Theo đó, người dân không phải nộp lại các giấy tờ đã có trong cơ sở dữ liệu đủ điều kiện khai thác; công chứng viên khai thác trực tiếp dữ liệu để giải quyết hồ sơ.
Dự thảo cũng cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính khi phân cấp thẩm quyền bổ nhiệm, bổ nhiệm lại, miễn nhiệm công chứng viên cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh, tạo thuận lợi cho triển khai dịch vụ công trực tuyến toàn trình.
Tại buổi thẩm định, các đại biểu cơ bản thống nhất và đánh giá cao dự thảo Luật. Đối với quy định về giao dịch phải công chứng, đa số ý kiến lựa chọn Phương án 1 - giữ nguyên quy định hiện hành nhưng chỉnh lý theo hướng chỉ những giao dịch do luật quy định mới thuộc diện bắt buộc công chứng, không giao Chính phủ quy định bằng nghị định, bảo đảm nguyên tắc luật định.
Tại cuộc họp, các đại biểu cũng góp ý đề xuất về các vấn đề như phân cấp phân quyền trong lĩnh vực công chứng, xây dựng cơ sở dữ liệu công chứng tập trung thống nhất, tận dụng cơ sở dữ liệu có sẵn tại các tỉnh thành; đơn giản hoá thủ tục hành chính công chứng…
Phát biểu kết luận, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú nhấn mạnh 3 nhóm vấn đề trọng tâm, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tập trung rà soát, hoàn thiện.
Thứ nhất, cần xác định rõ phạm vi sửa đổi, bổ sung để đưa vào Tờ trình, bảo đảm tính trọng tâm, tránh dàn trải; đồng thời làm rõ phương án sửa đổi đối với các nội dung còn ý kiến khác nhau, như quy định về bắt buộc công chứng.
Thứ hai, tiếp tục rà soát, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và khả thi của các quy định trong hệ thống pháp luật; hoàn thiện hồ sơ dự thảo, đặc biệt là nội dung so sánh với quy định hiện hành và làm rõ căn cứ, lý do sửa đổi, bổ sung.
Thứ ba, cân nhắc đầy đủ các điều kiện bảo đảm thi hành, nhất là về nguồn nhân lực và kinh phí khi triển khai các quy định mới.
Thứ trưởng khẳng định, trên cơ sở ý kiến của Hội đồng, cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục hoàn thiện hồ sơ theo ba nhóm vấn đề nêu trên, trước khi trình Hội đồng xem xét, thông qua.
Dự thảo Luật gồm 3 điều. Trong đó, Điều 1 sửa đổi, bổ sung nhiều điều của Luật Công chứng hiện hành; Điều 2 sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan của Luật Hôn nhân và Gia đình, Bộ luật Tố tụng dân sự, Luật Tố tụng hành chính và Luật Doanh nghiệp; Điều 3 quy định điều khoản thi hành.
Về nội dung, dự thảo sửa đổi các quy định liên quan đến địa bàn hành chính cấp huyện; hoàn thiện quy định về phân cấp, phân quyền; điều chỉnh các giao dịch phải công chứng; đơn giản hóa thủ tục công chứng theo hướng khai thác dữ liệu từ các cơ sở dữ liệu quốc gia, thay thế hồ sơ giấy.
Đáng chú ý, dự thảo bổ sung quy định cho phép sử dụng dữ liệu điện tử thay thế thành phần hồ sơ yêu cầu công chứng. Theo đó, người dân không phải nộp lại các giấy tờ đã có trong cơ sở dữ liệu đủ điều kiện khai thác; công chứng viên khai thác trực tiếp dữ liệu để giải quyết hồ sơ.
Dự thảo cũng cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính khi phân cấp thẩm quyền bổ nhiệm, bổ nhiệm lại, miễn nhiệm công chứng viên cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh, tạo thuận lợi cho triển khai dịch vụ công trực tuyến toàn trình.
Tại buổi thẩm định, các đại biểu cơ bản thống nhất và đánh giá cao dự thảo Luật. Đối với quy định về giao dịch phải công chứng, đa số ý kiến lựa chọn Phương án 1 - giữ nguyên quy định hiện hành nhưng chỉnh lý theo hướng chỉ những giao dịch do luật quy định mới thuộc diện bắt buộc công chứng, không giao Chính phủ quy định bằng nghị định, bảo đảm nguyên tắc luật định.
Tại cuộc họp, các đại biểu cũng góp ý đề xuất về các vấn đề như phân cấp phân quyền trong lĩnh vực công chứng, xây dựng cơ sở dữ liệu công chứng tập trung thống nhất, tận dụng cơ sở dữ liệu có sẵn tại các tỉnh thành; đơn giản hoá thủ tục hành chính công chứng…
Phát biểu kết luận, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú nhấn mạnh 3 nhóm vấn đề trọng tâm, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tập trung rà soát, hoàn thiện.
Thứ nhất, cần xác định rõ phạm vi sửa đổi, bổ sung để đưa vào Tờ trình, bảo đảm tính trọng tâm, tránh dàn trải; đồng thời làm rõ phương án sửa đổi đối với các nội dung còn ý kiến khác nhau, như quy định về bắt buộc công chứng.
Thứ hai, tiếp tục rà soát, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và khả thi của các quy định trong hệ thống pháp luật; hoàn thiện hồ sơ dự thảo, đặc biệt là nội dung so sánh với quy định hiện hành và làm rõ căn cứ, lý do sửa đổi, bổ sung.
Thứ ba, cân nhắc đầy đủ các điều kiện bảo đảm thi hành, nhất là về nguồn nhân lực và kinh phí khi triển khai các quy định mới.
Thứ trưởng khẳng định, trên cơ sở ý kiến của Hội đồng, cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục hoàn thiện hồ sơ theo ba nhóm vấn đề nêu trên, trước khi trình Hội đồng xem xét, thông qua.
H.G