Sửa đổi Luật Thỏa thuận quốc tế: Rà soát phạm vi, mở rộng chủ thể phù hợp thực tiễn

Tại buổi thẩm định, ông Lê Hải Triều, Phó Vụ trưởng Vụ Luật pháp và Điều ước quốc tế (Bộ Ngoại giao - cơ quan chủ trì soạn thảo) cho biết, dự án Luật đề xuất 3 nhóm chính sách lớn gồm: hoàn thiện quy định về phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng; đơn giản hóa quy trình, thủ tục, tăng cường phân cấp, phân quyền; nâng cao hiệu quả thực hiện thỏa thuận quốc tế và quản lý nhà nước, tăng cường bảo đảm nguồn lực cho công tác ký kết, thực hiện thỏa thuận quốc tế.

Đáng chú ý, với chính sách về phạm vi điều chỉnh, Bộ Ngoại giao đưa ra 2 phương án và lựa chọn phương án mở rộng có kiểm soát. Giải pháp 1, bổ sung các chủ thể ký kết thỏa thuận quốc tế gồm các ban quản lý khu kinh tế, ban quản lý khu công nghiệp, đơn vị sự nghiệp công lập, các trường, viện, học viện, các tổ chức chính trị (Đảng Cộng sản Việt Nam, cơ quan tham mưu, giúp việc, các đơn vị sự nghiệp của Trung ương Đảng, các tỉnh ủy, thành ủy, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam), UBND cấp xã.

Giải pháp 2, mở rộng có kiểm soát phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của Luật. Theo đó, chỉ bổ sung các chủ thể ký kết bao gồm ban quản lý khu kinh tế, ban quản lý khu công nghiệp; UBND đặc khu; UBND xã biên giới ký kết thỏa thuận quốc tế trong một số lĩnh vực nhất định theo quy định của Luật. 

Trong cả hai giải pháp, Bộ Ngoại giao kiến nghị ban hành Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi) thay thế Luật hiện hành và bỏ chủ thể ký kết thỏa thuận quốc tế là tổng cục và cấp huyện; đồng thời lựa chọn giải pháp 2.
 

 

Phát biểu tại buổi thẩm định, đại diện Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội cơ bản thống nhất với hồ sơ chính sách, đồng tình lựa chọn phương án mở rộng có kiểm soát do phù hợp thực tiễn tổ chức chính quyền địa phương và thông lệ quốc tế; đồng thời đề nghị làm rõ cơ chế phối hợp, vai trò của Bộ Ngoại giao. Với chính sách về nâng cao hiệu quả thực hiện, cơ quan này đề nghị cụ thể hóa quy định về cơ sở dữ liệu thỏa thuận quốc tế và mối quan hệ với điều ước quốc tế.

Trong khi đó, đại diện Bộ Quốc phòng cho rằng cần nghiên cứu bổ sung chủ thể ký kết phù hợp thực tiễn, bởi nhu cầu hợp tác quốc tế phát sinh đến cấp đơn vị như học viện, nhà trường, bệnh viện, thậm chí cấp đồn biên phòng. Thực tế, nhiều đối tác nước ngoài chỉ chấp nhận ký kết khi văn bản được xác định là thỏa thuận quốc tế theo quy định pháp luật.

Do đó, Bộ Quốc phòng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, xây dựng Luật mới xác định chủ thể ký kết phù hợp với nhu cầu ký kết thỏa thuận quốc tế của cơ quan, tổ chức. Đặc biệt, đề nghị kế thừa các nội dung phù hợp với Luật năm 2020 như quy định tới cấp xã biên giới và tương đương; giao Bộ Quốc phòng ban hành quy định về xây dựng, ký kết thỏa thuận quốc tế trong Bộ Quốc phòng.
 

 

Phát biểu kết luận, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh nhấn mạnh việc sửa đổi Luật là cần thiết nhằm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của Đảng, đặc biệt là Chỉ thị số 56-CT/TW, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý và thực thi các cam kết quốc tế.

Thứ trưởng yêu cầu cơ quan soạn thảo tiếp tục hoàn thiện, nhất là các nội dung mới. Trong đó, cần làm rõ phạm vi điều chỉnh, bảo đảm không bỏ sót các chủ thể đang tham gia ký kết trên thực tế như trường, viện, học viện, tổ chức chính trị; đồng thời phân loại thỏa thuận quốc tế theo chủ thể để quản lý phù hợp.

Thứ trưởng yêu cầu làm rõ phạm vi điều chỉnh, bảo đảm bao quát đầy đủ các chủ thể tham gia ký kết trên thực tế như các trường, viện, học viện, tổ chức chính trị; đồng thời phân loại thỏa thuận quốc tế theo chủ thể để quản lý phù hợp. Cùng với đó, cần thiết kế cơ chế phân cấp, phân quyền hợp lý, gắn với trách nhiệm của Bộ, ngành quản lý trực tiếp, bảo đảm tính khả thi. Việc đơn giản hóa thủ tục phải đi đôi với kiểm soát, tránh chồng chéo, thiếu thống nhất nhưng vẫn giữ được tính linh hoạt theo đặc thù từng lĩnh vực.

Đối với các chính sách cụ thể, Thứ trưởng cơ bản thống nhất với định hướng đơn giản hóa quy trình, tăng cường phân cấp, phân quyền, song đề nghị rà soát kỹ các quy định thuộc thẩm quyền của Chính phủ. Đồng thời, cần rà soát các quy định thuộc thẩm quyền Chính phủ, nghiên cứu nâng cấp, mở rộng cơ sở dữ liệu về điều ước và thỏa thuận quốc tế...

Thứ trưởng cũng lưu ý phải đánh giá đầy đủ tác động về nguồn lực, nhân sự, tài chính, nhất là khi mở rộng chủ thể và xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia; đồng thời bảo đảm yêu cầu quốc phòng, an ninh và tính thống nhất với hệ thống pháp luật, điều ước quốc tế…