Ngân hàng kêu…

Từ thực tiễn CC các giao dịch cho vay tại ngân hàng, đại diện Ngân hàng quốc tế (VIB), Ngân hàng Đầu tư & Phát triển (BIDV), Ngân hàng Á châu (ACB) chung nhận định, pháp luật về CC, ĐKGDBĐ hiện gây ra khá nhiều rắc rối cho hoạt động của các ngân hàng. Một ví dụ được các ngân hàng dẫn ra là một số CC viên đã từ chối CC hợp đồng bảo đảm (HĐBĐ) nếu hợp đồng không ghi giá trị của tài sản bảo đảm (TSBĐ), dù cơ quan nhà nước không can thiệp vào việc định giá TSBĐ và pháp luật cũng không qui định phải ghi rõ giá trị TSBĐ (là cơ sở để được tính số tiền tối đa được cho vay thông qua TSBĐ đó) vào HĐBĐ.

Bên cạnh đó, việc định giá TSBĐ được tiến hành định kỳ (6 tháng hoặc 1 năm) và giá trị này có thể thay đổi theo tình hình thị trường. Điều này dẫn đến phát sinh việc Ngân hàng phải CC lại HĐBĐ vì giá trị TSBĐ thay đổi và các CC viên coi đây là sự thay đổi trong HĐ. Do đó, các ngân hàng “than khổ” rằng, nếu với 1 khoản vay 5 năm thì TSBĐ được định giá lại trên dưới 10 lần, đồng nghĩa với việc HĐBĐ đó phải CC lại trên dưới 10 lần, gây phiền hà cho ngân hàng và người dân.

Công chứng cũng thấy phiền…

Văn phòng CC Hồ Gươm đã chỉ ra khá nhiều vấn đề mà họ cho là bất cập, vướng mắc phổ biến liên quan đến thủ tục CC đang gây khó khăn cho các tổ chức hành nghề CC cũng như người dân. Và để tăng cường khả năng phục vụ của các tổ chức hành nghề CC trước nhu cầu giao dịch của người dân, một trong những đề xuất của Văn phòng là “đơn giản hóa” thủ tục bằng việc mở rộng qui định về giấy tờ tùy thân có thể xuất trình khi làm thủ tục CC.

Thực tế, Văn phòng đã phải từ chối CC cho những người không có 1 trong 3 loại giấy tờ chứng minh thư, hộ chiếu hay thẻ quân nhân, mà thay bằng giấy tờ có ảnh khác (như giấy phép lái xe, thẻ Đảng, thẻ sinh viên hay Giấy xác nhận có dán ảnh đóng dấu giáp lai của công an địa phương). Như vậy, vừa ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh của văn phòng vừa hạn chế yêu cầu được CC của người dân.

Hay chỉ nên qui định chủ thể (nhất là những người già yếu, bị bệnh…) tham gia HĐ, giao dịch phải ký vào các trang nội dung, còn được “bỏ qua” trang bìa (nếu có) và trang lời chứng để nhanh chóng hơn thủ tục CC.

Quan trọng là đảm bảo an toàn pháp lý

Những ý kiến của Văn phòng CC Hồ Gươm lại không nhận được sự đồng tình của đại diện Văn phòng CC A1 vì “cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực CC không nghĩa là “đơn giản” thủ tục sẽ dẫn đến nguy cơ phát sinh tranh chấp sau này” – như quan điểm của ông Chu Văn Khanh (Văn phòng CC A1). Hơn nữa, ông Vũ Đức Long (Cục trưởng Cục ĐKQGGDBĐ - Bộ Tư pháp) thấy rằng, các giấy tờ khác không thể đảm bảo độ tin cậy nên nếu thành lập trung tâm ĐKGDBĐ trực tuyến thì sẽ chỉ sử dụng chứng minh thư.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Đức Chính cũng nhận thấy, hiện tại với sự yếu kém, thiếu chặt chẽ của quản lý nhà nước thì các qui định về giấy tờ là “rườm ra”. Nhưng để bảo đảm an toàn pháp lý cho cả tổ chức tín dụng (doanh nghiệp), tổ chức CC và người dân, cũng như để các hoạt động được tiến hành đúng pháp luật thì vẫn phải thực hiện những qui định đó. Trong giao dịch, việc cần là xác nhận đúng người đến giao dịch là chủ tài sản để tránh những rủi ro pháp lý phát sinh. Không thể loại trừ trường hợp, người sử dụng giấy xác nhận về nhân thân do công an địa phương cấp lại không phải chủ sở hữu tài sản tham gia giao dịch.

Thứ trưởng cũng khẳng định, Bộ Tư pháp sẽ đưa vấn đề về liên quan đến những hồ sơ do phòng tư pháp chứng thực trước khi có Nghị định 79 hiện đang còn hiệu lực thực hiện vào điều chỉnh trong Thông tư hướng dẫn hoạt động CC để giải quyết những khó khăn mà các tổ chức tín dụng đang gặp phải. Đồng thời, đối với việc CC những giao dịch liên quan đến các TS hình thành trong tương lai thì cần sửa đổi cả Bộ luật Dân sự mới có thể giải quyết dứt điểm tình trạng có CC viên ký, có CC viên không ký các giao dịch này khi áp dụng đối với từng trường hợp cụ thể.

Huy Anh