Khung pháp lý cho hoạt động đo lường cần theo hướng hiện đại

Quang cảnh cuộc họp.

Phát biểu tại buổi thẩm định, Thứ trưởng Bộ Khoa học và công nghệ Lê Xuân Định nêu rõ, sau hơn 14 năm thực thi Luật Đo lường số 04/2011/QH13, bối cảnh đã thay đổi căn bản bởi: chuyển đổi số, kinh tế số, yêu cầu quản lý theo dữ liệu và rủi ro; yêu cầu nâng cao năng lực đo lường phục vụ công nghệ mới, kinh tế xanh; yêu cầu giảm chi phí tuân thủ và cải cách thủ tục hành chính; yêu cầu phân cấp/phân quyền phù hợp mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. 

Trước yêu cầu mới của thực tiễn, Luật Đo lường đã bộc lộ một số bất cập, hạn chế đáng kể cả về lĩnh vực điều chỉnh, nội dung quy định và hiệu lực thực thi. Cụ thể như: Chưa có quy định về nền tảng số và cơ sở dữ liệu quốc gia về đo lường; thiếu cơ sở pháp lý cho quản lý đo lường dựa trên dữ liệu và đánh giá rủi ro; chưa quy định đầy đủ về giá trị pháp lý và quản lý hồ sơ, chứng từ điện tử trong hoạt động đo lường; thiếu quy định về bảo đảm an toàn, an ninh và chủ quyền dữ liệu đo lường…

 

Nhằm hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động đo lường theo hướng hiện đại, trên cơ sở tổng kết thực tiễn thi hành Luật Đo lường năm 2011, nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế và tiếp thu ý kiến của các Bộ, ngành, địa phương, các Đoàn đại biểu Quốc hội và các tổ chức liên quan, cơ quan chủ trì soạn thảo đã hoàn thiện hồ sơ chính sách Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường với ba nhóm chính sách chủ yếu sau:

Chính sách 1: Chuyển đổi số hoạt động đo lường. Chính sách này nhằm tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động đo lường trên môi trường điện tử và môi trường số, từng bước chuyển phương thức quản lý từ thủ công sang quản lý dựa trên nền tảng số và dữ liệu số.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú phát biểu tại cuộc họp.

Chính sách 2: Nâng cao năng lực hệ thống đo lường quốc gia và phát huy vai trò trung tâm của doanh nghiệp trong hoạt động đo lường. Chính sách này hướng tới tăng cường năng lực hệ thống chuẩn đo lường, phát triển mạng lưới tổ chức cung cấp dịch vụ đo lường, đồng thời chuyển mạnh tư duy quản lý theo hướng lấy doanh nghiệp làm trung tâm, là chủ thể của hệ thống đo lường quốc gia. Theo đó, doanh nghiệp không chỉ là đối tượng tuân thủ mà còn là lực lượng trực tiếp tạo lập, vận hành và góp phần nâng cao năng lực hệ thống đo lường quốc gia, thúc đẩy phát triển hạ tầng chất lượng quốc gia.

Chính sách 3: Phân định thẩm quyền quản lý nhà nước về đo lường và điều chỉnh một số quy định cho phù hợp với thực tiễn. Chính sách này nhằm làm rõ hơn thẩm quyền và trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước, trong đó tăng cường phân quyền, phân công cho các Bộ, ngành trong việc tổ chức quản lý phép đo thuộc lĩnh vực quản lý chuyên ngành, bảo đảm tính chủ động, linh hoạt và phù hợp với đặc thù từng lĩnh vực. Đồng thời, rà soát và điều chỉnh một số quy định để bảo đảm phù hợp với sự thay đổi của hệ thống pháp luật liên quan và mô hình tổ chức chính quyền địa phương.

Đại diện Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho biết, hiện nay EVN đang bán điện cho hơn 30 triệu khách hàng với khoảng 31 triệu công tơ, do đó sự ảnh hưởng của đo lường trong thanh toán điện năng là rất lớn. Cơ bản thống nhất với đề xuất 3 nhóm chính sách, đại diện EVN lưu ý cần quy định chi tiết, bảo đảm giải quyết vấn đề vướng mắc trong hiện nay như thực trạng trong vấn đề truy xuất dữ liệu kiểm định để giảm các thủ tục hành chính liên quan; chỉ định hoạt động kiểm định, phương tiện đo...

Đối với nhóm chính sách nâng cao năng lực hệ thống đo lường quốc gia; phát huy vai trò doanh nghiệp tham gia xây dựng năng lực hệ thống đo lường quốc gia, đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị bổ sung giải pháp nhằm xã hội hóa, phát huy vai trò của doanh nghiệp tham gia xây dựng, nâng cao năng lực hệ thống đo lường quốc gia.

 

Phát biểu kết luận, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú đánh giá cao sự chuẩn bị của cơ quan chủ trì soạn thảo, tuy nhiên, cần bổ sung Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng vào nội dung cần rà soát làm cơ sở xây dựng dự thảo Luật.

Đối với chính sách về chuyển đổi số hoạt động đo lường, Thứ trưởng đề nghị bổ sung nguyên tắc bảo đảm an ninh mạng để bảo đảm thống nhất với Luật An ninh mạng; rõ nguồn tài chính trong hoạt động chuyển đổi số. Với nhóm chính sách nâng cao năng lực hệ thống đo lường quốc gia, cần rà soát chi phí phục vụ hoạt động đo lường bảo đảm thống nhất Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo 2025. Đối với chính sách 3, cần tăng cường xã hội hóa trong hoạt động đo lường; gắn công tác hậu kiểm trong hoạt động đo lường, tăng cường minh bạch thông tin; chú trọng công tác kiểm tra, giám sát; bảo đảm nguồn lực tổ chức thi hành trong bối cảnh thực tiễn.

Cùng với đó, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát, hoàn thiện các nội dung, hồ sơ dự thảo chính sách của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường trên cơ sở góp ý của các thành viên Hội đồng; đánh giá tác động chi tiết 3 nhóm chính sách; rà soát, hoàn thiện sự tương thích với điều ước quốc tế liên quan mà Việt Nam là thành viên.